Wprowadzenie do EUDR – podmioty w łańcuchu dostaw i ich odpowiedzialność

W poprzednich wpisach na temat EUDR przedstawiliśmy zakres obowiązywania EUDR oraz sposób klasyfikacji towarów i produktów nim objętych. Rola przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw determinuje zakres obowiązków, które go dotyczą – gdy już wiemy, że w naszym przedsiębiorstwie wykorzystywane są produkty i towary podlegające pod rozporządzenie to kolejnym etapem jest ocena co to dla nas w praktyce oznacza i z jakimi obowiązkami jest to związane.

Generalna zasada jest następująca – obowiązki dotyczą wszystkich przedsiębiorców, którzy obracają towarami lub produktami regulowanymi EUDR, natomiast będą one zależne od kilku czynników:

• skali przedsiębiorstwa – statusu MŚP lub dużego przedsiębiorcy – określanych wedle kryteriów rozporządzenia KE nr 651/2014,
• miejsca prowadzenia działalności – przy czym brak siedziby w UE może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami,
• roli w łańcuchu dostaw – import na rynek unijny, eksport, pośrednictwo czy produkcja.

Główne kategorie podmiotów

EUDR posługuje się następującymi kategoriami definiując kluczowe obowiązki:

• podmiot, czyli każda osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej wprowadza odnośne produkty do obrotu lub je wywozi,
• podmiot handlowy, czyli każda osoba w łańcuchu dostaw inna niż podmiot lub podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw, która w ramach działalności handlowej udostępnia odnośne produkty na rynku,
• podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw, czyli każda osoba, która w ramach działalności handlowej wprowadza do obrotu lub je wywozi produkty wytworzone przy użyciu produktów odnośnych wprowadzonych na rynek na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw.

Przedsiębiorcy pełniący rolę podmiotu odpowiadają za wprowadzenie produktów na rynek UE lub ich wyprowadzenie z tego rynku. Będą wówczas zobowiązani do realizacji procedury należytej staranności (DDS) dla każdej partii produktów objętych regulacją. Ich obowiązki obejmują:

• identyfikację oraz ocenę ryzyka regulacyjnego – m. in. w zakresie klasyfikacji poziomów ryzyka odpowiednich państw oraz dalszych przesłanek art. 10 rozporządzenia EUDR,
• weryfikację legalności pochodzenia surowców – obejmującą faktyczne pochodzenie towarów i produktów poprzez weryfikację lokalizacji dostawcy czy zgodności procesu produkcyjnego z lokalnym prawem,
• określenie i wdrożenie działań ograniczających ryzyko – poprzez udokumentowanie procesu weryfikacji produktów czy przeprowadzenie audytów u dostawców,
• przygotowanie i złożenie oświadczenia DDS – formularz w systemie TRACES oraz przekazanie numeru deklaracji nabywcy partii towaru czy produktu.

Aby zobrazować tę rolę, posłużymy się uproszczonym schematem łańcucha dostaw.

Firma z siedzibą w Portugalii importuje z Ameryki Południowej tarcicę z drewna i sprzedaje ją polskim producentom mebli. Ponieważ jako pierwsza wprowadza ten produkt na rynek UE, pełni rolę podmiotu. Odpowiada więc za przeprowadzenie pełnej procedury należytej staranności dla sprowadzanego produktu.

Przedsiębiorcy, którzy w ramach swojej działalności udostępniają na rynku produkty już wprowadzone do obrotu, zwykle działają jako podmioty handlowe. Ich obowiązki są ograniczone, o ile nie wprowadzają nowych produktów. Zgodnie z EUDR ich głównym zadaniem jest zapewnienie identyfikowalności produktów poprzez prawidłowe gromadzenie, przechowywanie i przekazywanie wymaganych informacji w łańcuchu dostaw.

Nawiązując do przedstawionego przykładu – polski przedsiębiorca nabywający tarcicę od unijnego importera i odsprzedający producentom w UE pełni funkcję podmiotu handlowego. Nie przeprowadza pełnej procedury należytej staranności, ma jednak obowiązek pozyskać numer deklaracji od importera, a także prowadzić rejestry swoich dostawców i odbiorców, aby zapewnić identyfikowalność produktów w całym dalszym łańcuchu dostaw oraz na potrzeby ewentualnych kontroli.

Obowiązki podmiotów handlowych obejmują:

• pozyskiwanie numerów deklaracji DDS – bezpośrednio od podmiotów lub za pośrednictwem unijnych baz danych TRACES dla każdej partii produktów, które zostały wykorzystane w produkcie lub towarze,
• gromadzenie i przechowywanie dokumentacji – minimum 5 lat od pozyskania danego produktu,
• przekazywanie informacji – w relacji z dalszymi uczestnikami łańcucha dostaw.

Posługując się przedstawionym wyżej przykładem – w sytuacji, gdy unijny producent nabywa tarcicę, a następnie przetwarza ją na gotowe produkty objęte EUDR, takie jak np. meble, skrzynie, beczki, narzędzia czy ramy do obrazów – wstępuje on w rolę podmiotu na dalszych etapach łańcucha dostaw, ponieważ wykorzystuje produkty już wprowadzone na rynek unijny. Jest co do zasady zobowiązany do realizacji procedury należytej staranności w odniesieniu do nowych wyrobów mieszących się w zakresie regulacji i jak w przypadku przedsiębiorców pełniących rolę podmiotów – staje się odpowiedzialny za ich rejestrację przed pierwszym wprowadzeniem do obrotu.

Mikro i małe podmioty pierwotne

Ostatnia rewizja EUDR wprowadziła uproszczenia dotyczące mikro i małych przedsiębiorstw pełniących rolę podmiotów pierwotnych, czyli wprowadzających produkty i towary do obrotu (np. małe gospodarstwa rolne czy lokalne manufaktury). Takie podmioty będą zobowiązane do złożenia uproszczonej deklaracji DDS, w oparciu o treść Załącznika III.

W ostatniej części opracowania przedstawimy podstawowe wymogi i elementy systemu należytej staranności – spajającego całą regulację.

Zapraszamy o kontaktu – esg@orlikpartners.com

Opracowanie nie stanowi porady ani opinii prawnej oraz ma charakter wyłącznie informacyjny.