Wprowadzenie do EUDR – unijne standardy dla globalnego łańcucha dostaw

EUDR (EU Deforestation Regulation) dotyczy obrotu towarów oraz produktów powiązanych z degradacją lasów spowodowaną przez zwiększoną ingerencję działalności rolniczej oraz przemysłowej. Rozporządzenie obowiązuje od połowy 2023 roku, natomiast poszczególne wymogi i związane z nimi obowiązki wdrażane są stopniowo.

W grudniu 2025 roku nastąpiło odroczenie wprowadzenia obowiązków dla przedsiębiorców. Zgodnie z przyjętymi zmianami nowe daty graniczne na zapewnienie zgodności z rozporządzeniem to:

• 30 grudnia 2026 – duzi i średni przedsiębiorcy;
• 30 czerwca 2027 – mikro i mali przedsiębiorcy.

Kluczowe obowiązki i ocena produktów

EUDR obejmuje siedem głównych towarów oraz ich pochodne produkty, w szczególności:

• bydło – jako pochodne produkty m.in. mięso, skóry;
• soja – jako pochodne produkty m.in. mąka, olej sojowy;
• olej palmowy – jako pochodne produkty m.in. surowy olej palmowy, frakcje oleju;
• kawa – jako pochodne produkty m.in. kawa palona, kawa bezkofeinowa, łuski kawy;
• kakao – jako pochodne produkty m.in. ziarna kakao, pasta kakaowa;
• kauczuk – jako pochodne produkty m.in. mieszanki kauczukowe, nici gumowe;
• drewno – jako pochodne produkty m.in. węgiel drzewny, kłody, płyty wiórowe;

Nowe regulacje zyskają istotne znaczenie dla większości przedsiębiorców z branży rolnej, produkcyjnej, przetwórczej, FMCG czy logistycznej na każdym etapie łańcucha dostaw.
Istotnym wyzwaniem jest identyfikacja rynkowej roli przedsiębiorcy w odniesieniu do towarów i produktów wykorzystywanych w przedsiębiorstwie. Błędna ocena w tym zakresie może prowadzić do niezgodności z rozporządzeniem, co może skutkować nałożeniem na przedsiębiorcę wysokich kar finansowych i wykluczeniem produktów oraz towarów z rynku unijnego.

Główny obowiązek stanowi zapewnienie zgodności produktów z rozporządzeniem.
Co kryje się za tym pojęciem? Konieczne będzie zagwarantowanie, że wprowadzenie na rynek UE lub eksport nie przyczynia się do wylesiania, a produkty spełniają krajowe wymogi produkcyjne oraz są identyfikowalne w całym łańcuchu dostaw. W praktyce może to być najbardziej wymagający warunek, który stanowi istotne wyzwanie w globalnych łańcuchach dostaw, gdy w ramach jednej partii produkcyjnej może występować zarówno wiele towarów i produktów objętych EUDR jak i różne partie tego samego towaru czy produktu. Najlepszym przykładem ilustrującym ten problem są mieszanki kaw mogące łączyć ze sobą różne odmiany kawy, pochodzące z różnych źródeł jak i różniące się stopniem przetworzenia.

Centralny element EUDR – system należytej staranności

Należyta staranności opiera się na trzech filarach:

• gromadzenie szczegółowych danych dotyczących produktu,
• ocena ryzyka;
• określeniu działań ograniczających ryzyko w obrocie.

Procedura należytej staranności obejmie wprowadzenie nowego produktu na rynek wewnętrzny lub eksport.

Taki produkt będzie mógł legalnie funkcjonować w obrocie, nie narażając przedsiębiorcy na ryzyko sankcji systemowych, jak zobowiązanie do weryfikacji danej partii, konfiskata, okresowy zakaz wprowadzania na rynek, aż po dotkliwe kary finansowe czy wykluczenie z systemu zamówień publicznych.

Aktualny stan

Grudniowa nowelizacja [1] wprowadziła istotne odciążenie administracyjne dla dalszych uczestników łańcucha dostaw przenosząc kluczowy ciężar obowiązków na duże podmioty wprowadzające towary na rynek UE. Mniejsze podmioty zyskają większą elastyczność wynikającą z ograniczenia wobec nich wymogów procedury należytej staranności.

Proces regulacyjny nadal trwa (zapowiedziano rewizję EUDR w trakcie 2026 roku) dlatego ostateczny kształt obowiązków dopiero się wyklaruje. Aktualnie wciąż trwają prace nad wewnętrzną ustawą, która ma towarzyszyć rozporządzeniu w Polskim porządku prawnym [2].

W następnych częściach publikacji omówimy kluczowe obszary EUDR począwszy od analizy towarów i produktów podlegających regulacji oraz odnosząc się do kryteriów z tym związanych. Przeanalizujemy o jakie założenia identyfikować rolę przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw oraz przedstawimy najważniejsze wymogi i założenia obejmujące system należytej staranności.

Zapraszamy o kontaktu – esg@orlikpartners.com

Opracowanie nie stanowi porady ani opinii prawnej oraz ma charakter wyłącznie informacyjny.

[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32023R1115

[2] https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-niektorych-ustaw-w-zwiazku-z-wdrozeniem-rozwiazan-dotyczacych-zwalczania-wylesiania-i-degradacji-lasow